Ég er þessa dagana að kenna í KHÍ, ásamt öðru góðu fólki, á námskeiði í fjarkennslu og hef auk þess umsjón með þvi. Námskeiðið er einkum ætlað þeim sem litla reynslu hafa af fjarkennslu og er dagskráin með blöndu af kennslutæknilegu og kennslufræðilegu efni. Um er að ræða hefðbundið staðbundið kennsluform en til stuðnings er svo boðið upp á námssamfélag í Blackboard sem opið verður út kennslumisserið. Er þetta hugsað sem stuðningur við þessa kennara, efnisveita, m.a. með upptökum af því sem fram fer í tölvuverinu fyrir þá sem ekki sjá sér fært að mæta og aðra þá sem áhuga hafa á að fylgjast með, taka þátt í umræðum og miðla af reynslu sinni. Þannig skrái ég alla kennara skólans sem þess óska og hef raunar farið þess á leit við ýmsa reynda fjarkennara að láta þarna eftir atvikum eitthvað af hendi rakna í þágu náms og kennslu.  

Þegar hafa borið á góma ýmis áhugaverð sjónarhorn hvað snertir m.a. Netnotkun í námi og kennslu. Eitt er svokallað Scocial Network sem er eins konar samheiti yfir margvísleg net- samskipta- og þekkingarsamfélög til almenningsnota. Notendur geta þó víðast hvar myndað lokaða hópa skipaða fólki með sameiginleg áhugamál eða eftir atvikum fræðasviði. Mér er dálítið hugleikið hver réttur nemenda er varðandi þátttöku í svona samfélögum. Ef kennari ákveður að nýta þau fyrir opnum tjöldum og deila hugmyndum og efni með öðrum utan bekkarsamfélagsins eru nemendur þá skyldugir til að vera með í leiknum. Þeir gætu efast öryggi sitt í Netheimum, óttast að tjá sig út fyrir bekkjarsamfélagið þar sem ýmis samskipti byggja á trúnaði. Ýmis álitamál koma alltaf upp í námi og kennslu, t.d. siðfræðileg sem eru í eðli sínu oft viðkvæm. Hvar liggja mörkin í valdi kennarans til að opinbera samskipti og efni? Umræður í lokuðum námsumsjónarkerfum er gjarnan ætlað að leiða fram ólíka nálgun í fræðilegri umræðu í tengslum við það umhverfi sem viðkomandi nemandi er hluti af. Gæti þekking, sem þannig verður til, farið forgörðum vegna kröfu kennara um að nafngreina þá sem hana skapa í þágu Social Networks? Auðvitað má segja að kennaranum eigi að vera treystandi til að vega þetta allt og meta og mér finnst að sönnu að þeir séu almennt traustsins verðir. Mér finnst Kenaraháskólinn raunar standa vel undir einkunnarorðum sínum að sýna "alúð við fólk og fræði". Þó er rétt að íhuga þá staðreynd að engir tveir menn eru eins og því getur ólíkt félagslegt umhverfi skapað djúpa gjá milli annars ekki ólíkra manna sem gerir það að verkum að þeir hafa einfaldlega gerólíka sýn á lífið og tilveruna. Hver er þá réttur nemandans, sem stendur á annarri brún gjárinnar, gagnvart kennaranum á hinni?

 

Ég er algerlega sannfærður um að nemendur og kennarar í fjarnámi og í netstuddu  námi og kennslu yfirleitt eigi að hafa fortakslausan rétt á því að geta verið í friði fyrir almennri vefumferð ef þeir kjósa svo. Ég hef enga trú á að hægt sé að breyta þessari sannfæringu minni, jafnvel þótt maður eigi aldrei að segja aldrei. Ég tel eitt meginhlutverk kerfisþjónustu hvers skóla sem veitir þjónustu við Netið og Vefinn til miðlunar og samskipta í skólastarfi að leggja allt sem verða má til að tryggja skjólstæðingum sínum þennan rétt og kosta miklu til ef með þarf.  Ég get nefnt alvarleg dæmi um vandamál sem upp koma ef sofið er á verðinum og á það raunar jafnt við um aðkeyptan hugnúnað og opnar lausnir til ókeypis afnota samkvæmt fyrirfram ákveðnum skilyrðum. Ég spyr t.d. mér fróðari í kerifsumsjón hvort hugbúnaður sem byggir á heimildun notenda til að velja sér notendanöfn og lykilorð geti ekki bókstaflega verið hættulegur? Ætti slík skráning ekki a.mk. að fara fram miðlægt þótt til þess þurfi að kosta, eða að kerfið bjóði upp á sjálfvirka skráningu sem fylgir öryggisstöðlum? Eitt einfalt dæmi er námssamfélagið  Elgg sem rekið er í skólanum ásamt raunar ýmsum öðrum opnum lausnum í þágu skólastarfsins, m.a. vegna tilrauna- og þróunarstarfs. Á http://elgg.khi.is getur maður skráð sig sjálfur og framkvæmt ýmsar stillingar, m.a. að senda notanda sjálfvirkan tölupóst til að gera viðvart um viðbrögð við innsendu efni. Mér varð sjálfum fótaskortur í þessu efni og hef fengið yfir mig flóð af tilkynningum frá öllum heimsins "pervertum" um að þeir hafi brugðist við innsendu efni á mínu svæði. Það fer ekki milli mála að þarna er dulbúin árás, fjöldasendingar með innihaldslausu efni í þeim tilgangi að fá mig til að opna bréfin í póstkerfinu mínu til að hægt sé að framkvæma einhvern djöfulskap. Ég geri ráð fyrir að aðrir notendur Elgg í KHÍ ,sem ekki hafa varað sig á þessu, hafi lent í hinu sama. 

 

Ég ber auðvitað fulla virðinu fyrir áköfum talsmönnum, Social Networks og um margt sambærilegri hugmyndafræði sem opin hugbúnaðargerð byggir tilveru sína á  en finnst stundum að það sé ekki gagnkvæmt gagnvart þeim sem aðhyllast aðkeyptar lausnir og þjónustu. Ég frábið mér þó (af gefnu tilefni) að taka þátt í umræðum og deilum um það hver lögsækir hvern, á hvaða forsendum og hver er vondur eða góður; held einfaldlega að ég hafi eitthvað merkilegra við lífið að gera.  Mér er þannig slétt sama hvaðan gott kemur.

 Að sjálfsögðu er fjölmargt sérlega áhugavert í tengslum við opnar lausnir og víst er það svo að af hálfu opinberra aðila er þess farið á leit við stofnanir og fyrirtæki að gefa þeim sömu tækifæri og hinum aðkeyptu. Náms- og kennslukerfi sem byggja á opnum lausnum, t.d. Moodle, í samanburði við aðkeypta vöru og þjónustu eins og Blackboard læt ég órætt hér að þessu sinni en víst er að ég hef á þessu skoðun enda er það atvinna mín. Ef ég nenni að halda áfram að blogga er þetta efni vísast ofarlega á forgangslistanum.

Með góðum kveðjum, Þorvaldur Pálmason